Chi phí khấu hao tài sản cố định là chi phí phân bổ nguyên giá của TSCĐ vào chi phí sản xuất, kinh doanh trong thời gian trích khấu hao của tài sản cố định.
Ví dụ: TSCĐ là ô tô tải có giá trị (nguyên giá) là 360.000.000đ
Doanh nghiệp trích khấu hao trong 10 năm (tức là phân bổ/phân chia giá trị (nguyên giá) của ô tô tải đó vào 10 năm):
=> Mức trích khấu hao TSCĐ vào 1 năm = 360.000.000 / 10 năm = 36 triệu/năm => Đây chính là mức chi phí khấu hao TSCĐ được phân chia cho mỗi năm
(Muốn xác định được chi phí khấu hao TSCĐ thì DN phải lập bảng trích khấu hao để tính ra được số chi phí khấu hao theo phương pháp khấu hao TSCĐ mà doanh nghiệp áp dụng)
Trong bài viết này, Kế Toán Thiên Ưng sẽ cùng các bạn đi tìm hiểu về chi phí khấu hao TSCĐ được trừ và không được trừ thuế TNDN
1. Chi phí khấu hao TSCĐ được trừ khi tính thuế TNDN
+ TSCĐ đó liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. TSCĐ đó được sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ. 
+ Có đủ hoá đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định của pháp luật. Có giấy tờ chứng minh thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp
+ Nếu có hoá đơn mua hàng hoá, dịch vụ từng lần có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên (giá đã bao gồm thuế GTGT) khi thanh toán phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (Ví dụ như chuyển khoản...)
2. Chi phí khấu hao TSCĐ không được trừ khi tính thuế TNDN
Theo quy định tại khoản 6, điêu 10 của Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp
thì:
Chi khấu hao tài sản cố định sẽ không được tính vào làm chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
2.1. Chi khấu hao đối với tài sản cố định không sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ.
Ví dụ: Công ty Kế Toán Thiên Ưng có TSCĐ là 1 chiếc xe máy (Đây là TSCĐ được tặng khi công ty Thiên Ưng mua ô tô) => Vì chiếc xe máy này không sử dụng cho mục đích sản xuất kinh doanh của công ty Thiên Ưng nên chi phí trích khấu hao TSCĐ là xe máy này sẽ không được tính vào làm chi phí được trừ khi tính thuế TNDN
(Giả định chiếc xe máy này mà dùng để ship hàng, đưa đón cán bộ nhân viên => Tức là có sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ => thì chi phí khấu hao của xe máy lại được tính vào làm chi phí được trừ khi tính thuế TNDN)
Lưu ý:
Riêng tài sản cố định phục vụ cho người lao động làm việc tại doanh nghiệp, bao gồm: Nhà nghỉ giữa ca, nhà ăn giữa ca, nhà thay quần áo, nhà vệ sinh, phòng hoặc trạm y tế để khám, chữa bệnh, cơ sở đào tạo, dạy nghề, thư viện, nhà trẻ, khu thể thao và các thiết bị, nội thất đủ điều kiện là tài sản cố định lắp đặt trong các công trình nêu trên; bể chứa nước sạch, nhà để xe; xe đưa đón người lao động, nhà ở trực tiếp cho người lao động; chi phí xây dựng cơ sở vật chất, chi phí mua sắm máy móc, thiết bị là tài sản cố định dùng để tổ chức hoạt động giáo dục nghề nghiệp và những tài sản dùng để phục vụ trực tiếp cho người lao động trong doanh nghiệp được trích khấu hao tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế
2.2. Chi khấu hao đối với tài sản cố định không có giấy tờ chứng minh thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp (trừ tài sản cố định thuê tài chính)
Ví dụ: TSCĐ là ô tô nhưng ô tô này lại đăng ký theo tên của giám đốc => Thuộc quyền sở hữu của giám đốc chứ không phải là của doanh nghiệp => Nếu trích hao TSCĐ là ô tô này thì chi phí khấu hao sẽ không được tính vào làm chi phí được trừ khi tính thuế TNDN
2.3. Chi khấu hao đối với tài sản cố định không được quản lý, theo dõi, hạch toán trong sổ sách kế toán của doanh nghiệp theo chế độ quản lý tài sản cố định và hạch toán kế toán hiện hành
Theo điều 5 của thông tư 45/2013/TT-BTC thì Nguyên tắc quản lý tài sản cố định như sau:
1. Mọi TSCĐ trong doanh nghiệp phải có bộ hồ sơ riêng (gồm biên bản giao nhận TSCĐ, hợp đồng, hoá đơn mua TSCĐ và các chứng từ, giấy tờ khác có liên quan). Mỗi TSCĐ phải được phân loại, đánh số và có thẻ riêng, được theo dõi chi tiết theo từng đối tượng ghi TSCĐ và được phản ánh trong sổ theo dõi TSCĐ.
2. Mỗi TSCĐ phải được quản lý theo nguyên giá, số hao mòn luỹ kế và giá trị còn lại trên sổ sách kế toán:
Giá trị còn lại trên sổ kế toán của TSCĐ = Nguyên giá của tài sản cố định - Số hao mòn luỹ kế của TSCĐ
3. Đối với những TSCĐ không cần dùng, chờ thanh lý nhưng chưa hết khấu hao, doanh nghiệp phải thực hiện quản lý, theo dõi, bảo quản theo quy định hiện hành và trích khấu hao theo quy định tại Thông tư này.
4. Doanh nghiệp phải thực hiện việc quản lý đối với những tài sản cố định đã khấu hao hết nhưng vẫn tham gia vào hoạt động kinh doanh như những TSCĐ thông thường.
2.4. Phần trích khấu hao không đúng hoặc vượt mức quy định hiện hành của Bộ trưởng Bộ Tài chính về chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định
Ví dụ 1: Ngày 01/07/2026, Công ty Kế Toán Thiên Ưng có mua TSCĐ là 1 máy phát điện với nguyên giá là 80.000.000đ, ghi tăng và đưa vào sử dụng từ ngày 01/07/2026.
Theo quy định tại phụ lục I của thông tư 45/2013/TT-BTC quy định về khung thời gian trích khấu hao của các loại TSCĐ thì TSCĐ là máy phát điện có thời gian khấu hao từ 7 - 20 năm => Công ty Kế Toán Thiên Ưng lựa chọn thời gian trích khấu hao là 10 năm
=> Mức trích khấu hao của 1 năm = 80.000.000 / 10 năm = 8.000.000/năm
Xác định mức chi phí khấu hao được tính vào chi phí được trừ của năm 2026
Vì TSCĐ là máy phát điện này được ghi tăng và đưa vào sử dụng từ ngày 01/07/2026 => Sẽ bắt đầu trích khâu hao từ ngày 01/07/2026 => Chi phí khấu hao phát sinh trong năm 2026 là 1/2 năm = 1/2 x 8 triệu = 4.000.000đ
Nếu Công ty Kế Toán Thiên Ưng hạch toán tất 8 triệu chi phí khấu hao của 1 năm vào năm đầu 2025 thì sẽ bị loại khỏi chi phí được trừ là 4 triệu (loại phần vượt mức quy định)
Ví dụ 2: Công ty Kế Toán Thiên Ưng có mua TSCĐ là 1 ô tô với nguyên giá là 600.000.000đ, ghi tăng TSCĐ và đưa vào sử dụng từ ngày 01/01/2026.
Theo quy định tại phụ lục I của thông tư 45/2013/TT-BTC quy định về khung thời gian trích khấu hao của các loại TSCĐ thì TSCĐ là máy phát điện có thời gian khấu hao từ 6 - 10 năm => Nhưng Công ty Kế Toán Thiên Ưng lại thực hiện trích khấu hao trong thời gian là 5 năm => Mức trích khấu hao của 1 năm = 600.000.000 / 5 năm = 120.000.000/năm
Nhưng mức trích khấu hao theo quy định cao nhất có thể thực hiện là theo 6 năm = 600.000.000 / 6 năm = 100.000.000/năm
=> Phần trích khấu hao vượt mức quy định hiện hành = 120.000.000 - 100.000.000 = 20.000.000/năm sẽ bị loại khỏi chi phí được trừ khi tính thuế TNDN
Lưu ý:
+ Doanh nghiệp trích khấu hao tài sản cố định theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính về chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định kể cả trường hợp khấu hao nhanh nhưng phải đáp ứng điều kiện đảm bảo kinh doanh có lãi;
+ Đối với tài sản là công cụ, dụng cụ, bao bì luân chuyển không đáp ứng đủ điều kiện xác định là tài sản cố định theo quy định (bao gồm các công cụ, dụng cụ, bao bì luân chuyển không đáp ứng đủ điều kiện xác định là tài sản cố định phục vụ cho người lao động nêu tại điểm a khoản này) thì chi phí mua tài sản nêu trên được phân bổ dần vào chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh trong kỳ nhưng tối đa không quá 03 năm;
2.5. Khấu hao đối với tài sản cố định đã khấu hao hết giá trị trừ trường hợp tài sản cố định được cơ quan có thẩm quyền cho phép đánh giá lại
Ví dụ: Công ty Kế Toán Thiên Ưng có mua TSCĐ là 1 ô tô với nguyên giá là 1.200.000.000đ, ghi tăng TSCĐ và đưa vào sử dụng từ ngày 01/01/2026.
Theo quy định tại phụ lục I của thông tư 45/2013/TT-BTC quy định về khung thời gian trích khấu hao của các loại TSCĐ thì TSCĐ là máy phát điện có thời gian khấu hao từ 6 - 10 năm => Công ty Kế Toán Thiên Ưng thực hiện trích khấu hao trong thời gian là 6 năm (Từ năm 2026 đến hết năm 2031) => Mức trích khấu hao của 1 năm = 1.200.000.000 / 6 năm = 200.000.000/năm
=> Đến hết năm 2031, Công ty Kế Toán Thiên Ưng đã trích khấu hao hết nguyên giá của TSCĐ là ô tô này vào chi phí
(Toàn bộ giá trị của xe là 1.200.000.000đ đã được tính hết vào chi phí)
=> Sang năm 2032, vì xe vẫn còn sử dụng nên Công ty Kế Toán Thiên Ưng vẫn trích khấu hao thì chi phí khấu hao trích vào năm 2032 khi TSCĐ là xe ô tô này (đã khấu hao hết giá trị vào năm 2031) sẽ không được tính vào làm chi phí được trừ của năm 2032
2.6. Một số trường hợp cụ thể được xác định như sau:
- Không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế đối với: Phần trích khấu hao tương ứng với nguyên giá vượt trên 1,6 tỷ đồng/xe đối với ô tô chở người từ 9 chỗ ngồi trở xuống (trừ ô tô dùng cho kinh doanh vận tải hành khách, kinh doanh du lịch, khách sạn; ô tô dùng để làm mẫu và lái thử cho kinh doanh ô tô); phần trích khấu hao đối với tài sản cố định là máy bay, trực thăng, tàu lượn, du thuyền không sử dụng kinh doanh vận chuyển hàng hóa, hành khách, kinh doanh du lịch, khách sạn. Trường hợp doanh nghiệp có chuyển nhượng, thanh lý xe ô tô chở người từ 9 chỗ ngồi trở xuống thì giá trị còn lại của xe được xác định bằng nguyên giá thực mua tài sản cố định trừ đi số khấu hao lũy kế của tài sản cố định theo chế độ quản lý sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định tính đến thời điểm chuyển nhượng, thanh lý xe.
Ô tô chở người từ 9 chỗ ngồi trở xuống chuyên kinh doanh vận tải hành khách, du lịch và khách sạn là các ô tô được đăng ký tên doanh nghiệp mà doanh nghiệp này trong Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh có đăng ký một trong các ngành nghề: Vận tải hành khách, kinh doanh du lịch, khách sạn và được cấp phép kinh doanh theo quy định tại các văn bản pháp luật về kinh doanh vận tải, hành khách, du lịch, khách sạn. Máy bay, trực thăng, tàu lượn, du thuyền không sử dụng cho mục đích kinh doanh vận chuyển hàng hoá, hành khách, khách du lịch là máy bay, trực thăng, tàu lượn, du thuyền của các doanh nghiệp đăng ký và hạch toán trích khấu hao tài sản cố định nhưng trong Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp không đăng ký ngành nghề vận tải hàng hoá, vận tải hành khách, kinh doanh du lịch, khách sạn;
- Đối với công trình trên đất vừa sử dụng cho sản xuất, kinh doanh vừa sử dụng cho mục đích khác thì không được tính khấu hao vào chi phí được trừ đối với giá trị công trình trên đất tương ứng phần diện tích không sử dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc không sử dụng phục vụ cho người lao động làm việc tại doanh nghiệp theo quy định tại điểm a khoản này.
Doanh nghiệp được trích khấu hao tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế theo đúng mức trích khấu hao và thời gian sử dụng tài sản cố định theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính đối với các công trình trên đất như trụ sở văn phòng, nhà xưởng, cửa hàng phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp nếu đáp ứng các điều kiện như sau: Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên doanh nghiệp (trong trường hợp đất thuộc quyền sử dụng của doanh nghiệp) hoặc có hợp đồng thuê đất, mượn đất giữa doanh nghiệp với đơn vị, cá nhân có đất và đại diện doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hợp đồng (trong trường hợp đất đi thuê hoặc đi mượn); có hóa đơn thanh toán khối lượng công trình xây dựng bàn giao kèm theo hợp đồng xây dựng công trình, thanh lý hợp đồng (nếu có), quyết toán giá trị công trình xây dựng mang tên, địa chỉ và mã số thuế của doanh nghiệp; công trình trên đất được quản lý, theo dõi hạch toán theo quy định hiện hành về quản lý tài sản cố định;
- Trường hợp tài sản cố định thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp đang dùng cho sản xuất, kinh doanh nhưng phải tạm thời dừng do sản xuất theo mùa vụ với thời gian dưới 09 tháng; tạm thời dùng để sửa chữa, để di dời di chuyển địa điểm, để bảo trì, bảo dưỡng theo định kỳ, với thời gian dưới 12 tháng, sau đó tài sản cố định tiếp tục đưa vào phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh thì trong khoảng thời gian tạm dừng đó doanh nghiệp được trích khấu hao và khoản chi phí khấu hao tài sản cố định trong thời gian tạm dừng được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.
Doanh nghiệp phải lưu giữ và cung cấp đầy đủ hồ sơ, nguyên nhân của việc tạm dừng tài sản cố định khi cơ quan thuế yêu cầu;
- Quyền sử dụng đất lâu dài không được trích khấu hao và phân bổ vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế. Quyền sử dụng đất có thời hạn nếu có đầy đủ hóa đơn, chứng từ và thực hiện đúng quy định của pháp luật, có tham gia vào hoạt động sản xuất, kinh doanh thì được phân bổ dần vào chi phí được trừ theo thời hạn được phép sử dụng đất ghi trong Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc thời gian cho thuê đất ghi trong hợp đồng giao đất/cho thuê đất (bao gồm cả trường hợp đầu tư xây dựng mới, dừng hoạt động để sửa chữa, để đầu tư xây dựng mới).
Trường hợp doanh nghiệp mua tài sản cố định hữu hình là nhà cửa, vật kiến trúc gắn liền với quyền sử dụng đất lâu dài thì giá trị quyền sử dụng đất phải xác định riêng và ghi nhận là tài sản cố định vô hình; tài sản cố định hữu hình là nhà cửa, vật kiến trúc thì nguyên giá là giá mua thực tế phải trả cộng với các khoản chi phí liên quan trực tiếp đến việc đưa tài sản cố định hữu hình vào sử dụng. Giá trị quyền sử dụng đất được xác định theo giá ghi trên hợp đồng mua bất động sản (tài sản) phù hợp với giá thị trường nhưng không được thấp hơn giá đất tại bảng giá đất do Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quy định tại thời điểm mua tài sản. Trường hợp doanh nghiệp mua tài sản cố định hữu hình là nhà cửa, vật kiến trúc gắn liền với quyền sử dụng đất lâu dài không tách riêng được giá trị quyền sử dụng đất thì giá trị quyền sử dụng đất được xác định theo giá đất tại bảng giá đất do Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quy định tại thời điểm mua tài sản.
Trường hợp doanh nghiệp có chuyển nhượng một phần vốn hoặc chuyển nhượng toàn bộ doanh nghiệp khác theo quy định của pháp luật, nếu có chuyển giao tài sản thì doanh nghiệp nhận chuyển nhượng chỉ được trích khấu hao tài sản cố định vào chi phí được trừ đối với các tài sản chuyển giao đủ điều kiện trích khấu hao theo giá trị còn lại trên sổ sách kế toán tại doanh nghiệp chuyển nhượng.